برنامه تغذیه نهال خرما
خرما به انگلیسی Date گفته می‌شود و درخت خرما Date Palm نام دارد. تغذیه مناسب نهال خرما (Date Palm Seedling) از همان سال‌های ابتدایی، نقش مهمی در استقرار ریشه و رشد قوی نخل دارد. برای رسیدن به این هدف، تغذیه، آبیاری و شرایط خاک باید هم‌زمان مدیریت شوند و زمان کوددهی نیز متناسب با سن و مرحله رشد گیاه باشد. از طرف دیگر، ضعف رشد یا خشک شدن برگ نخل خرما می‌تواند به دلایلی مانند کمبود عناصر غذایی، آبیاری نامناسب، شوری خاک یا مشکلات ریشه ایجاد شود؛ بنابراین پیش از افزایش مصرف کود، باید علت مشکل بررسی شود. همچنین، استفاده از کود حیوانی کاملاً پوسیده می‌تواند به بهبود شرایط خاک کمک کند، اما به‌تنهایی جایگزین برنامه کامل تغذیه نیست. در ادامه، برنامه تغذیه نهال خرما، زمان مصرف کودها و نکات مهم آبیاری و نگهداری نخل را بررسی می‌کنیم.
جدول برنامه تغذیه نهال خرما در سال اول
نکته: این برنامه برای شرایط ایده آل آب و خاک و رشدی تدوین شده است و در صورت هرگونه کمبود در خاک و همچنین مشکلات پیرامونی و تنشی تغذیه به صورت شرایطی تغییر خواهد کرد.
تغذیه خاکی و کوددهی نهال خرما
زمان از کاشت | نوع کود | مقدار پیشنهادی | روش و توضیحات |
روز کاشت (هفته 0) | کمپوست گیاهی یا کود دامی پوسیده- ریتاردو بیوچار | 3–5 کیلوگرم 150 گرم 100 گرم | داخل گود کاشت با خاک مخلوط شود؛ تماس مستقیم با ریشه نداشته باشد |
هفته 4 (1 ماه) | سولفات پتاسیم | 200–250 گرم | دور ریشه پخش و آبیاری |
هفته 6 (1.5 ماه) | نیتروژن (سولفات آمونیوم یا اوره) یا UAN | 200–250 گرم 100-150 cc | در دو حلقه اطراف نهال پخش و آبیاری شود |
ماه 2–3 | کود مکسی روت لبین | 100-150 گرم | ماهی یک‌بار؛ کمک به استقرار ریشه و رشد برگ |
ماه 4–6 | کود کامل شرکت لبین NPK 20-20-20 | 150–200 گرم | در دو نوبت تقسیم شود |
ماه 7–9 | کود کامل شرکت لبین NPK 15-05-35 | 300–500 گرم | مناسب دوره رشد فعال |
ماه 10–12 (پایان سال اول) | کود آلی پوسیده | 5–10 کیلوگرم | تقویت خاک و افزایش ماده آلی |
ب – تغذیه برگی (میکروالمنت‌ها)
برای جلوگیری از کمبود آهن، روی و منگنز در نهال خرما، تأمین این عناصر بسیار حیاتی است.
زمان | ترکیب محلول‌پاشی | مقدار پیشنهادی | توضیحات |
ماه 3 | آهن کلاته- باسشن (Fe-EDTA) | 1.5-2 کیلوگرم در هکتار | یک‌بار به صورت آبیاری استفاده شود |
ماه 4–5 | منگزینک پلاس | 2-3 در هزار | صبح زود یا غروب اسپری شود |
ماه 6–7 | میکروپلاس | 2 در هزار | محلول پاشی شود |
ج – آبیاری (تکمیل تغذیه)
مرحله | مقدار آب تقریبی | توضیحات |
هفته 0–2 | هر 2–3 روز | استقرار ریشه |
ماه 1–3 | هر 4–6 روز | در خاک شنی دفعات بیشتر |
ماه 3–12 | هر 7–10 روز | مقدار آب بستگی به گرما دارد |
برنامه تغذیه یک‌ساله نخل خرمای بالغ
جدول کامل کوددهی خاکی خرما و ماکروالمنت‌ها
به طور کلی، مقادیر زیر برای یک درخت بالغ با تاج ۴–۶ متر، کاشته در زمین باغی، تنظیم شده است.
با این حال در خاک‌های ضعیف یا شنی، مقادیر می‌توانند ۱۰ تا ۲۰٪ افزایش یابند.
بنابراین برنامه متناسب با شرایط خاکی باید تغییر کند و این برنامه برای شرایط ایده آل تدوین شده است.
زمان | نوع کود | مقدار پیشنهادی برای هر درخت | توضیحات |
اواخر زمستان (آذر- دی) | کود دامی کاملاً پوسیده- ریتاردو 500 گرم- 200 گرم سولفات روی- 200گرم سولفات منگنر | 20–30 کیلوگرم | دور تا دور چالکود؛ برای بهبود خاک و حفظ رطوبت |
اسفند تا فروردین | نوتریفوس کائوس | 10 لیتر در هکتار 5 لیتر در هکتار | همراه آبیاری |
اسفند – فروردین | سولفات پتاسیم | 400–600 گرم | پتاسیم نقش اصلی در درشتی و شیرینی میوه دارد |
فروردین – اردیبهشت | ان پی کا 20-20-20 لبین محلول پاشی یمباردیر | 300–500 گرم 2 در هزار | شروع رشد فعال؛ بهتر است در دو نوبت تقسیم شود |
خرداد | لبیفول پتاسیکو بمباردیر شوگر | 10 لیتر در هکتار 3 در هزار | دوره تشکیل میوه و افزایش قند |
تیر – مرداد | آمیفورت مکس | 200–300 گرم | کمک به رشد برگ و حفظ توان درخت |
شهریور – مهر | کود کامل NPK با پتاسیم بالا 15-5-35 لبین | 1 در هزار | افزایش مقاومت در برابر تنش گرما و حفظ کیفیت میوه |
آبان | لبیکومگ لبین | 2 در هزار | جلوگیری از زردی برگ‌ها پس از برداشت |
اسفند | زیترون پی اچ چالکود ریتاردو | 10 لیتر در هکتار | محرک رشد و اصلاح اسدیته خاک |
برنامه تغذیه برگی خرما و میکروالمنت‌ها
زمان | عناصر محلول‌پاشی | غلظت پیشنهادی | توضیحات |
فروردین | آهن کلاته (Fe-EDTA) | 4-5 کیلوگرم در هکتار | شروع رشد؛ جلوگیری از زردی بهاره |
اردیبهشت | منگزینک پلاس | 2-2.5 در هزار | اثر مستقیم روی تشکیل میوه و خوشه- محلول پاش |
خرداد | میکرومیکس | 1.5 در هزار | تقویت رنگ و فتوسنتز- محلول پاش |
تیر – مرداد | منگزینک پلاس | 2 در هزار | در دوره گرما اثر زیادی در حفظ سبزی برگ‌ها دارد |
مهر | فراکتون | نیم در هزار | آماده‌سازی برای گلدهی سال آینده |
آبیاری و تکمیل برنامه تغذیه خرما
فصل | الگوی پیشنهادی آبیاری |
بهار | هر ۷–۱۰ روز یک‌بار (زمینی) |
تابستان | هر ۴–۷ روز بسته به گرما و بافت خاک |
پاییز | هر ۱۰–۱۴ روز |
زمستان | هر ۲۰–۳۰ روز (بسته به بارندگی) |
آبیاری شدید پس از کوددهی پتاسه و نیتروژنه توصیه می‌شود.
آب شور می‌تواند نیاز به مدیریت شوری داشته باشد؛ در این شرایط، استفاده از آنتی‌سالت توصیه می‌شود.
اگر در فصل تابستان با کمبود آب روبه‌رو هستید، استفاده از فیکس لند ریلیز به میزان 3 لیتر در هکتار می‌تواند به کاهش تنش آبی کمک کند.
برای اطلاعات فنی بیشتر درباره نیاز آبی و تغذیه نخل خرما، می‌توانید راهنمای کشت خرما منتشرشده توسط سازمان فائو را نیز مطالعه کنید.
