آنچه در این صفحه میخوانید:
برنامه غذایی درخت سیب + بهترین کود برای افزایش تناژ و درشت شدن میوه
بهترین کود برای درخت سیب چیست؟
برای دستیابی به میوه درشت، رنگ گیری مناسب و افزایش عملکرد درخت سیب، استفاده از یک برنامه تغذیه متعادل ضروری است. درخت سیب در مراحل مختلف رشد به نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و ریزمغذیها نیاز دارد. کمبود هر یک از این عناصر میتواند باعث ریز ماندن میوه، کاهش کیفیت و افت عملکرد باغ شود.
در این مقاله علاوه بر برنامه کامل کوددهی درخت سیب، راهکارهای افزایش تناژ و معرفی کودهای مناسب برای درشت شدن میوه سیب نیز بررسی شده است.
کشت سیب در ایران و اهمیت برنامه غذایی بهینه
سیب یکی از مهمترین و استراتژیکترین محصولات باغی ایران است که به دلیل قدرت انبارمانی بالا (تا ۸-۱۰ ماه در شرایط سردخانهای)، قابلیت بهرهوری به صورت تازهخوری و انواع فرآوردههای تبدیلی (رب، آبمیوه، چیپس، سرکه و خشکبار) جایگاه ویژهای در اقتصاد کشاورزی کشور دارد. امروزه سیب به یکی از اجزای دائمی سبد غذایی خانوادههای ایرانی در تمام فصول سال تبدیل شده است.
مزیتهای اقلیمی ایران برای کشت سیب
خوشبختانه، ایران با برخورداری از پهنه وسیع و گسترده اقلیم کوهستانی و کوهپایهای، شرایط محیطی ایدهآلی برای پرورش سیب دارد:
تنوع اقلیمی گسترده: از مناطق معتدل و سردسیر (آذربایجان، کردستان، همدان، چهارمحال و بختیاری) تا مناطق نیمهسرد (اصفهان، مرکزی، قزوین)
اختلاف دمای مناسب شب و روز: در مناطق کوهپایهای که برای رنگگیری و کیفیت میوه حیاتی است
خاکهای متنوع: از خاکهای لومی-رسی حاصلخیز تا خاکهای آهکی و قلیایی که هر کدام نیازمند برنامه تغذیهای خاص هستند
دسترسی به منابع آبی: اگرچه با چالشهای جدی مواجه است، اما سیستمهای آبیاری نوین در حال گسترش هستند
این شرایط مناسب، نقش تعیینکنندهای در افزایش سطح زیر کشت سیب (بیش از ۱۶۰,۰۰۰ هکتار) و تولید سالانه بیش از ۳.۵ میلیون تن داشته است. ایران اکنون یکی از ۱۰ تولیدکننده برتر سیب در جهان است.
چرا برنامه غذایی سیب اهمیت حیاتی دارد؟
با وجود پتانسیل بالای اقلیمی، میانگین عملکرد سیب در ایران (حدود ۲۰-۲۵ تن در هکتار) هنوز با میانگین جهانی (۳۰-۳۵ تن در هکتار) و عملکرد کشورهای پیشرو مانند ایتالیا، فرانسه و نیوزیلند (۴۵-۶۰ تن در هکتار) فاصله قابل توجهی دارد. این شکاف عملکردی، بیش از هر چیز به مدیریت ناکافی تغذیه و آبیاری بازمیگردد.
عوامل مؤثر بر نیاز غذایی درختان سیب
برنامه غذایی سیب باید بر اساس عوامل زیر به صورت اختصاصی برای هر باغ تنظیم شود:
۱. سن درخت و مرحله رشد
نهالهای جوان (۱-۳ سال): تمرکز بر رشد ریشه و تاج، نیاز بالا به نیتروژن و فسفر
درختان بارده (۴-۱۵ سال): تعادل بین رشد رویشی و باردهی، نیاز به پتاسیم بالا
درختان مسن (بالای ۱۵ سال): تقویت سیستم ایمنی، جلوگیری از پیری زودرس، نیاز به ریزمغذیها
۲. نوع پایه و رقم
پایههای پاکوتاه (M9, M26): تراکم بالا، سیستم ریشهای سطحی، نیاز به کوددهی مکرر و دقیق
پایههای نیمهپاکوتاه (MM106): تعادل بین رشد و باردهی
پایههای رویشی و بذری: سیستم ریشهای عمیق، مقاومت بیشتر به خشکی و کمتغذیهای
۳. شرایط فیزیکی و شیمیایی خاک
بافت خاک: خاکهای شنی (تحرک بالا، نیاز به تقسیط کود)، خاکهای رسی (تثبیت عناصر، نیاز به چالکود)
pH خاک: در خاکهای قلیایی ایران (pH بالای ۷.۵)، عناصری مانند آهن، روی، فسفر و منگنز به سرعت تثبیت میشوند
میزان آهک فعال: در خاکهای آهکی (بیش از ۳۰٪ کربنات کلسیم)، استفاده از کودهای کلاته الزامی است
مواد آلی خاک: خاکهای با مواد آلی پایین (کمتر از ۲٪) نیاز به تقویت بیولوژیکی دارند
۴. شرایط اقلیمی منطقه
مناطق سردسیر (آذربایجان، کردستان): دوره رشد کوتاهتر، نیاز به کودهای زودجذب
مناطق معتدل (اصفهان، مرکزی): تنش گرمایی تابستان، نیاز به پتاسیم برای مقاومت به خشکی
مناطق کمبارش (خراسان، سمنان): مدیریت شوری، استفاده از کودهای ضدتنش
۵. کیفیت آب آبیاری
EC آب: شوری آب مستقیماً بر جذب عناصر تأثیر میگذارد
SAR (نسبت جذب سدیم): سدیم بالا باعث تخریب ساختار خاک و کاهش نفوذپذیری میشود
pH آب: آبهای قلیایی باعث تشدید کمبود ریزمغذیها میشوند.
اصول کلیدی در برنامه غذایی سیب
۱. آزمون خاک و برگ: پایه علمی تصمیمگیری
بدون آزمایش دقیق خاک (هر ۲-۳ سال یکبار) و آزمون برگ (سالانه در تیرماه)، هرگونه کوددهی به صورت کورکورانه و غیرعلمی است. این آزمایشها مشخص میکنند:
کدام عناصر در خاک کمبود دارند
کدام عناصر در دسترس ریشه نیستند (تثبیت شدهاند)
وضعیت تغذیهای واقعی درخت چگونه است
چه برنامهای باید برای اصلاح خاک اجرا شود.
شناخت تحرک عناصر برای تعیین روش کوددهی حیاتی است:
نوع عنصر | عناصر پرتحرک | عناصر کمتحرک |
مثال | نیتروژن (N)، پتاسیم (K)، منیزیم (Mg)، کلر (Cl) | فسفر (P)، آهن (Fe)، روی (Zn)، مس (Cu)، بور (B)، کلسیم (Ca) |
روش کوددهی | کودآبیاری (تقسیط در طول فصل) | چالکود زمستانه، محلولپاشی |
نکته کلیدی | با آب به راحتی حرکت میکنند | در خاک ثابت میمانند، باید در نزدیکی ریشه قرار گیرند |
۳. زمانبندی دقیق کوددهی
نیاز غذایی درخت سیب در طول سال ثابت نیست و باید بر اساس مراحل فنولوژیک تنظیم شود:
خواب زمستانی (دی-بهمن): چالکود، اصلاح خاک، مصرف کودهای دیر
تورم جوانهها (اسفند): محلولپاشی فروتست، شروع کودآبیاری نیتروژنه
گلدهی (فروردین): پرهیز از کوددهی سنگین، تمرکز بر گردهافشانی
تشکیل میوه (اردیبهشت-خرداد): کلسیم و بور برای تقسیم سلولی، نیتروژن برای رشد
فندقی شدن میوه (خرداد-تیر): پتاسیم بالا برای درشت شدن میوه
رشد نهایی و رنگگیری (مرداد-شهریور): پتاسیم، منیزیم، ریزمغذیها
بعد از برداشت (مهر-آبان): کوددهی پسابرداشت برای ذخیرهسازی جوانههای سال بعد
۴. تعادل بین عناصر ماکرو و میکرو
یک اشتباه رایج در باغهای ایران، تمرکز بیش از حد بر NPK و غفلت از ریزمغذیها است. درخت سیب برای تولید میوه باکیفیت به تعادل زیر نیاز دارد:
نیتروژن (N): رشد رویشی، فتوسنتز، تشکیل پروتئین
فسفر (P): توسعه ریشه، انتقال انرژی، گلانگیزی
پتاسیم (K): کیفیت میوه، رنگگیری، مقاومت به بیماریها و تنشها
کلسیم (Ca): استحکام دیواره سلولی، انبارمانی، جلوگیری از تلخحفرهای
منیزیم (Mg): جزء مرکزی کلروفیل، فتوسنتز
آهن (Fe): سنتز کلروفیل، جلوگیری از کلروز
روی (Zn): تولید اکسین، رشد جوانهها، اندازه میوه
بور (B): گردهافشانی، تشکیل میوه، انتقال قند
مس (Cu): فعالیت آنزیمی، مقاومت به بیماریهای قارچی
منگنز (Mn): فتوسنتز، تنفس
چالشهای ویژه تغذیه سیب در ایران
۱. خاکهای قلیایی و آهکی
بیش از ۶۰٪ باغهای سیب ایران در خاکهای قلیایی (pH بالای ۷.۵) و آهکی کشت شدهاند. این خاکها چالشهای جدی ایجاد میکنند:
تثبیت آهن و روی: باعث زردی برگها (کلروز) و کاهش شدید عملکرد میشود
کاهش حلالیت فسفر: فسفر با کلسیم ترکیب شده و غیرقابل جذب میشود
کمبود منگنز و مس: در pH بالا، حلالیت این عناصر به شدت کاهش مییابد
راهکار: استفاده از کودهای کلاته (EDDHA برای آهن، EDTA برای روی)، چالکود همراه با گوگرد زراعی، محلولپاشی اسید آمینه + ریزمغذیها
۲. کمبود مواد آلی در خاک
بسیاری از باغهای ایران از مواد آلی پایین (کمتر از ۱.۵٪) رنج میبرند که باعث:
کاهش ظرفیت نگهداری آب و عناصر غذایی
کاهش فعالیت میکروارگانیسمهای مفید خاک
تخریب ساختار خاک و کاهش نفوذپذیری
راهکار: مصرف سالانه کود دامی پوسیده (۱۰-۲۰ تن در هکتار)، کودهای هیومیک اسید، کمپوست، کود سبز
۳. تنش شوری و کمآبی
در مناطق مرکزی و شرقی ایران (اصفهان، یزد، خراسان)، شوری آب و خاک و کمبود منابع آبی از چالشهای اصلی هستند:
تجمع نمکها: در ناحیه ریشه، باعث کاهش جذب آب و عناصر میشود
تنش اسمزی: درخت انرژی بیشتری برای جذب آب مصرف میکند
سمیت یونها: سدیم، کلر و بور در مقادیر بالا سمی هستند
راهکار: آبیاری قطرهای، شستشوی دورهای خاک، استفاده از کودهای ضدتنش (پتاسیم، پرولین، گلیسین بتائین)، انتخاب پایههای متحمل به شوری
۴. تناوب باردهی (سالآوری)
بسیاری از ارقام سیب (بهویژه ارقام محلی) دچار سالآوری میشوند (یک سال پربار، سال بعد کمبار). این پدیده به دلیل:
تخلیه ذخایر غذایی در سال پربار
عدم تشکیل جوانههای گل برای سال بعد
تنش هورمونی (بالا بودن جیبرلین در میوههای در حال رشد)
راهکار: تنک میوه در سال پربار، تغذیه متعادل بعد از برداشت، محلولپاشی بور و روی بعد از گلدهی، هرس مناسب
مزایای اجرای برنامه غذایی علمی
اجرای یک برنامه غذایی دقیق و علمی برای سیب، مزایای زیر را به همراه دارد:
✓ افزایش ۲۰-۴۰ درصدی عملکرد در هکتار
✓ بهبود کیفیت میوه: اندازه، رنگ، طعم، قوام و انبارمانی
✓ کاهش تناوب باردهی و تولید پایدار سالانه
✓ افزایش مقاومت درخت به بیماریها، آفات و تنشهای محیطی
✓ کاهش هزینهها با جلوگیری از مصرف بیرویه کودها
✓ حفظ سلامت خاک و پایداری بلندمدت باغ
✓ افزایش عمر اقتصادی باغ (تا ۳۰-۴۰ سال)
✓ بازارپسندی بالاتر و قیمت فروش بهتر
مشخصات گیاه شناسی سیب:
سیب با نام علمی (Malus domestica Borkh.) از خانواده گل سرخیان (Rosaceae) نزدیک به 23 گونه دارد. سيب درختي است خزانكننده كه به ندرت به صورت درخت يا درختچهي هميشه سـبز و يا خاردار ديده ميشود. برگها دندانهدار يا ارهاي هستند كه در داخل جوانه از پهنا پيچيده يا لوله شدهاند و داراي گوشوارك ميباشند. سن باروري در ارقام سيب، از 3 تا 6 سال تغيير ميكند. طول عمر اقتصادي درختان سيب به طور متوسط حدود 40 تا 50 سال ميباشد. ارتفاع درختان سيب با توجه به نوع رقم و پايهي سيب از 2 تا 8 متر متغير است. تمامي ارقام اهلي شده سیب داراي خصوصيات مرفولوژيك مشتركي مانند ساقههاي جوان پوشيده از كرك، برگهاي سبز يكنواخت با شكل بيضوي-تخممرغي هستند كه در بخش زيرين پهنك پوشيده از كرك و حاشيه برگهاي مضرس ارهاي نامنظم ميباشند. دمگل، كاسه گل پايا و بدنه بيروني آن پوشيده از كرك است. جوانهها، ساقههاي مينياتوري با ميانگرههاي بسيار كوتاه، بسيار فشرده و نزديك به هم هستند كه درون برگهاي تغيير شكل يافته به نام فلس قرار دارند. اين جوانهها در سيب يا به صورت مركب داراي جوانه برگي همراه با يك جوانه گل و يا رويشي بدون جوانه گل هستند.
جوانههای گل
جوانههاي گل در صورتي تشكيل و شكوفا ميشوند كه طي پاييز و زمستان و در پايـان فصل رويشي قبل نياز سرمايي آنها تامين شده باشد. جوانهي بارده يا زايشي درخت سيب يك جوانهي مختلط (داراي برگ و اندامهاي زايشي گل) ميباشد. گلها بايد از كيفيت مناسب برخوردار باشند. در هر يك از جوانههاي بارده، گل آذيني محدود و از نوع ديهيم بسته با 6-5 عدد گل وجود دارد كه به وسيله 6-9 برگ تغيير شكل يافته احاطه شدهاند.
براي تشكيل ميوه تمام قسمتهاي گل به جز گلبرگها همراه ميوه باقي ميمانند، بنابراين ميوهي سيب از نوع ميوههاي كاذب بـوده كـه از رشد و گوشتي شدن قاعدهي كاسبرگها و نهنج به وجود ميآيد. برونبر ميوهي سيب، از تغييرات بشرهي خارجي تخمدان تشكيل يافته است كه سطح خارجي ميوه را تشكيل ميدهد و بر حسب نوع گونه و رقم، به شكل نازك يا كلفت و پوشيده از كرك يا موم و يا بدون كرك ميباشد. ميانبر، گوشتي وآبدار بوده و قسمت خوراكي ميوه را تشكيل ميدهد. درونبر به صورت غلاف سخت، محفظهاي را براي جاي دادن دانهها تشكيل ميدهد.
جدول 1- مشخصات گیاهشناسی سیب
نام فارسی | سیب |
نام انگلیسی | apple |
نام علمی | Malus domestica Borkh |
خانواده | Rosaceae |
شکل 1- آشنایی با درخت، برگ، گل و میوه سیب
کاشت درخت سیب:
اصول فنی احداث باغ سیب؛ راهنمای تخصصی
۱. نیازهای اقلیمی و خاکی
درخت سیب ( Malus domestica ) از گونههای مناطق معتدلهی سردسیری است که برای رشد بهینه نیازمند شرایط کوهستانی با ارتفاع مناسب و دورهی سرمایی کافی میباشد. در مراحل اولیهی احداث باغ، بهویژه در مناطق کوهستانی، عمق خاک از عوامل تعیینکننده محسوب میشود، زیرا سیستم ریشهای سیب نیازمند بستر خاک با عمق حداقل ۱.۵ تا ۲ متر جهت استقرار مطلوب است.
۲. شرایط شیمیایی خاک
pH بهینه خاک برای درختان سیب و سایر گونههای معتدله در بازهی ۵.۵ تا ۶.۵ قرار دارد. در این محدوده، دسترسی ریشه به عناصر غذایی (بهویژه ریزمغذیها مانند آهن، روی و منگنز) در حداکثر میزان خود بوده و بازدهی درختان مطلوب خواهد بود. با این وجود، با انتخاب پایههای مقاوم (مانند پایههای رویشی یا رویشی-زایشی سازگار با شرایط قلیایی)، امکان کشت در خاکهایی با pH تا ۸.۵ نیز وجود دارد.
۳. مکانیابی و انتخاب رقم
موفقیت در احداث باغ سیب مستلزم مکانیابی دقیق بر اساس پارامترهای اقلیمی است. در مرحلهی گلدهی، عوامل زیر از اهمیت حیاتی برخوردارند:
– ساعات آفتابی کافی جهت گردهافشانی مطلوب
– دمای مناسب (محدودهی ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد)
– عدم وقوع بادهای سرد بهاره که منجر به ریزش گلها میگردد
– دوری از مناطق با نزولات جوی شدید و رطوبت نسبی بالا (که خطر ابتلا به بیماریهای قارچی مانند لکهی سیاه را افزایش میدهد)
انتخاب رقم گردهزا (Pollinizer) سازگار با رقم اصلی و همزمانی گلدهی، از عوامل کلیدی در دستیابی به بازدهی بالا میباشد.
۴. زمان مناسب کاشت نهال
بهترین زمان جهت احداث باغ و جابهجایی نهال، دورهی خواب فیزیولوژیک گیاه است. این بازه زمانی از اواخر پاییز (پس از خزان کامل برگها) آغاز شده و تا اواخر زمستان و اوایل بهار (قبل از تورم جوانهها) ادامه دارد.
نکتهی مهم:کاشت نهال باید در شرایط خاک گاورو (Field Capacity) انجام شود، یعنی زمانی که رطوبت خاک در حد بهینه بوده و از نظر فیزیکی برای عملیات خاکورزی مناسب باشد.
۵. مزایای کاشت پاییزه
بر اساس تجربیات فنی و مطالعات انجامشده، کاشت نهال در اواخر پاییز نسبت به اواخر زمستان یا اوایل بهار دارای مزایای زیر است:
– استقرار سریعتر سیستم ریشهای قبل از شروع رشد رویشی بهاره
– سازگاری بهتر نهال با شرایط خاک و اقلیم منطقه
– رشد اولیهی قویتر در فصل بهار به دلیل آمادهبودگی ریشهها
– کاهش تنش جابهجایی (Transplant Shock) در نهال
شکل 2- باغ سیب
داشت سیب: مدیریت آبیاری و تغذیه بهینه
نیاز آبی درختان سیب و عوامل مؤثر
نیاز آبی درختان سیب به عوامل متعددی بستگی دارد که شناخت آنها برای مدیریت کارآمد باغ ضروری است:
سن درخت : درختان جوان به آبیاری منظمتری نیاز دارند، در حالی که درختان بالغ با سیستم ریشهای گستردهتر، مقاومت بیشتری به تنش خشکی نشان میدهند.
قدرت رشد رقم و حجم تاج : ارقام پربار با تاج گسترده، نیاز آبی بالاتری دارند.
نوع پایه : پایههای پاکوتاه و نیمهپاکوتاه به دلیل سیستم ریشهای سطحیتر، به آبیاری مکررتری نیاز دارند، در حالی که پایههای رویشی قویتر، تحمل بهتری به خشکی نشان میدهند.
شرایط خاک : بافت خاک (شنی، لومی یا رسی)، میزان مواد آلی و ظرفیت نگهداری آب، تأثیر مستقیمی بر برنامه آبیاری دارد.
شرایط اقلیمی : ساعات آفتابی، درصد رطوبت نسبی، ارتفاع از سطح دریا و دمای منطقه از عوامل کلیدی در تعیین نیاز آبی هستند.
دورههای آبیاری در باغهای سیب
در بسیاری از باغهای میوه کشور، بهویژه در مناطقی با محدودیت منابع آبی، دوره آبیاری همچنان در فواصل ۱ تا هفتهای انجام میشود. با این حال، برای دستیابی به بهترین عملکرد و کیفیت میوه، توصیه میشود:
در خاکهای سبک (شنی): آبیاری با فواصل کوتاهتر (هر ۵-۷ روز) و حجم کمتر انجام شود.
در خاکهای سنگین (رسی): آبیاری با فواصل طولانیتر (هر ۱۰-۱۴ روز) ولی با حجم بیشتر صورت گیرد.
در مراحل حساس رشد (تشکیل میوه، فندقی شدن و رشد نهایی میوه): تنش آبی میتواند باعث ریزش میوه، کاهش اندازه و افت کیفیت شود.
کیفیت آب آبیاری: الزامات و آزمایشها
صرفنظر از نوع منبع آبی (رودخانه، چاه یا سد)، آزمایش دورهای آب در آزمایشگاههای معتبر ضروری است. پارامترهای کلیدی شامل:
pH (سطح اسیدیته) : pH مناسب برای آبیاری سیب بین ۶. تا ۷.۵ است.
EC (هدایت الکتریکی) : نشاندهنده میزان املاح و شوری آب. EC بالاتر از ۲ dS/m میتواند باعث تنش شوری شود.
SAR (نسبت جذب سدیم) : برای جلوگیری از سدیمی شدن خاک، SAR باید کمتر از ۶ باشد.
وجود سموم و آلایندهها : بررسی حضور فلزات سنگین و باقیمانده سموم.
غلظت یونهای مضر : مانند کلر، بور و بیکربنات که در مقادیر بالا برای درخت مضر هستند.
مدیریت تغذیه درختان سیب
برنامه تغذیهای درختان سیب باید بر اساس عوامل زیر تنظیم شود:
سن درخت : درختان جوان در مرحله رشد رویشی به نیتروژن بیشتری نیاز دارند، در حالی که درختان بارده به تعادل بین نیتروژن، فسفر و پتاسیم نیازمندند.
فیزیک و طبیعت خاک : خاکهای آهکی و قلیایی (مانند بسیاری از مناطق ایران) باعث تثبیت عناصری مانند آهن، روی و فسفر میشوند و نیاز به استفاده از کودهای کلاته و روشهای خاص کوددهی دارند.
مراحل رشد : نیازهای غذایی درخت در مراحل مختلف (رشد رویشی، گلدهی، تشکیل میوه، رشد میوه و بلوغ) متفاوت است.
تناوب باردهی : درختان سیب ممکن است سالهای پربار و کمبار داشته باشند که نیاز به تنظیم برنامه غذایی دارد.
آزمون خاک : پایه علمی برنامه کودی
برای تعیین دقیق نیاز کودی، انجام اقدامات زیر ضروری است:
نمونهبرداری صحیح خاک : از عمقهای مختلف (۰-۳۰ سانتیمتر برای ریشههای فعال و ۳۰-۶۰ سانتیمتر برای بررسی لایههای زیرین).
تهیه نیمرخ خاک: بررسی لایههای خاک، بافت، زهکشی و وجود لایههای سخت.
آزمایش تجزیه خاک: تعیین pH، EC، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهک، مواد آلی و ریزمغذیها.
آزمون برگ: در تیرماه برای بررسی وضعیت تغذیهای درخت و تنظیم برنامه محلولپاشی.
زمانبندی مصرف کودهای نیتروژنه
کودهای نیتروژنه نقش حیاتی در رشد رویشی، گلانگیزی و باردهی دارند:
اسفند تا اوایل بهار : مصرف نیتروژن برای تحریک رشد رویشی و تشکیل جوانهها.
خرداد تا تیرماه : کود نیتروژنه در این دوره موجب افزایش گلانگیزی و تقویت باردهی در فصل رویشی بعد میشود. این زمان، مرحله حساسی برای تشکیل جوانههای گل سال آینده است.
اواخر تابستان : از مصرف نیتروژن خودداری شود، زیرا باعث رشد دیررس و کاهش مقاومت درخت به سرما میشود.
مصرف کود اوره: نکات کلیدی
دادن کود اوره سرک (سطحی) بلافاصله قبل از آبیاری یا بارندگی توصیه میشود، زیرا:
فراریت بالا : اوره در تماس با خاک و آنزیم اورهآز به سرعت به آمونیاک تبدیل شده و در صورت عدم incorporation (مخلوط شدن با خاک)، تا ۳۰-۵۰٪ آن از طریق تبخیر از دست میرود.
بهترین روش مصرف :
مخلوط کردن با خاک در عمق ۵-۱۰ سانتیمتری
استفاده همراه با آبیاری (کودآبیاری)
تقسیط مصرف در چند نوبت به جای یکجا
مقدار مصرف : برای درختان سیب بالغ، ۱۰۰-۱۵۰ گرم اوره به ازای هر درخت در هر نوبت توصیه میشود.
برنامه کوددهی پیشنهادی برای درختان سیب
چالکود زمستانه (دی تا بهمن)
– کود دامی پوسیده: ۱۰-۲۰ کیلوگرم به ازای هر درخت
– سوپرفسفات تریپل: ۲۰۰-۵۰۰ گرم
– سولفات پتاسیم: ۱۰۰-۳۰۰ گرم
– سولفات روی: ۵۰-۱۰۰ گرم
– سولفات آهن: ۵۰-۱۰۰ گرم
– گوگرد گرانوله: ۲۰۰-۵۰۰ گرم (برای خاکهای آهکی)
کودآبیاری در طول فصل رشد
– اوایل بهار (اسفند-فروردین) : NPK 20-20-20 به میزان ۱۰ کیلوگرم در هکتار
– بعد از ریزش گلبرگها : نیترات کلسیم برای جلوگیری از پوسیدگی تلخحفرهای
– خرداد-تیر : سولفات پتاسیم (۵۰-۱۰۰ کیلوگرم در هکتار) برای درشت شدن میوه
– مرداد-شهریور : تکرار پتاسیم برای افزایش کیفیت و رنگگیری میوه
محلولپاشی
– فروتست (اواخر زمستان) : اوره ۵ در هزار + روی ۲ در هزار + بور ۱ در هزار
– بعد از تشکیل میوه : کلسیم و بور برای کاهش اختلالات فیزیولوژیک
– تابستان : ریزمغذیها (آهن، روی، منگنز) در صورت مشاهده علائم کمبود
نکات طلایی برای افزایش عملکرد باغ سیب
در خاکهای آهکی، از کودهای کلاته (EDDHA برای آهن، EDTA برای روی) استفاده کنید.
آبیاری منظم در مرحله فندقی شدن تا برداشت، کلید درشت شدن میوه است.
از مصرف همزمان کودهای کلسیمی با کودهای فسفره و سولفاته خودداری کنید (رسوب ایجاد میکند).
در مناطق با تابستانهای گرم، آبیاری شبانه یا صبح زود باعث کاهش تبخیر و استرس گرمایی میشود.
پایش مداوم باغ و مشاهده علائم کمبودها، از خسارات جبرانناپذیر جلوگیری میکند.
برداشت سیب:
انتخاب بهترین زمان برداشت سیب از ضایعات آن تا حدودی جلوگیری میکند و بر کیفیت میوه تاثیر میگذارد. بهترین تاریخ برداشت میوه ها به نوع رقم، آب و هوا در طول فصل رشد بستگی دارد. همچنین به هدف برداشت میوه بستگی دارد، ما بطور کلی برداشت سیب از اواخر شهریور ماه در مناطق مختلف کشور به صورت دستی و مکانیکی آغاز میشود.
شکل 3- برداشت دستی سیب
محل کشت سیب در ایران:
- آذربايجان غربی
- آذربايجان شرقی
- مازندران
- فارس
- تهران
کودهای مورد استفاده در درخت سیب:
کود نیتروژنه مورد استفاده غالب : (اوره، نیترات آمونیوم و UAN و سولفات آمونیوم، انواع NPK شرکت لبین ، انواع کودهای گرانوله به عنوان چالکود نشر ریتاردو)
مقدار مصرف:
در صورت استفاده از اوره باید به نکته زیر توجه نمود:
اوره سالانه مورد نیاز یک اصله درخت سیب بارور به گرم = 14 × محیط طوقه درخت به سانتیمتر
زمان مصرف:
یک چهارم پس از ریزش گلبرگها، دو چهارم یک ماه بعد و یک چهارم نیز بعد از گذشت یک ماه دیگر
· در صورت استفاده از ان پی کی ها و سایر کودهای نیتروژنی باید محاسبات کودی قبل از استفاده صورت پذیرد.
کود فسفره غالب مورد استفاده : (سوپرفسفات تریپل، فسفیت کی سی،نوتریفوس، NPK های فسفر بالا)
مقدار مصرف:
200 گرم تا 1کیلوگرم به ازای هر درخت با توجه به سن درخت
زمان مصرف:
در زمان کاشت نهال و قبل از گلدهی و در چالکود زمستانه و هنگام مشاهده کمبود
کود پتاسه غالب مورد استفاده در منطقه: (سولفات پتاسیم، ان پی کاهای پتاسیم بالا،کلات پتاسیم مایع مانند لبین پتاسیکو و یا کاتون)
مقدار مصرف:
50 تا 350 گرم بسته به سن گیاه در هر مرحله و 3 در هزار در صورت استفاده از کلات های مایع پتاسیم
زمان مصرف:
اواخر اسفند و چالکود و یا اختلاط با خاك و در هنگام رسیدگی میوه به وصرت محلول پاشی با کودهای کلاته مایع پتاسیمی
کودهای غالب مورد استفاده کلسیم : ( نیترات کلسیم، کلات کلسیم مایع نظیر کائوس ایکس تی و کائوس)
مقدار مصرف:
100تا 300 گرم در چالکود زمستانه و غلظت 2 در هزار در هنگام استفاده از کلات کلسیم
زمان مصرف: ده روز پـس از ریـزش گلبرگهـا و تکرار آن پس از دو هفتـه ، در هنگام رسیدگی میوه
روی:
نوع کود: سولفات روي، کلات های مایع روی و انواع میکرومیکس ( نظیر، منگزینک پلاس، میکروپلاس لبین و میکرومیکس شرکت کیمیتک)
مقدار مصرف: 500 گرم به ازای هر درخت و در صورت محلول پاشی 5/1 در هزار
زمان مصرف: زمان مشاهده کمبود و بعد از برداشت محصول، در ابتدای جوانه زنی گیاه
منیزیم:
نوع کود: سولفات منیزیم ، کودهای منیزیم مایع مانند لبیکومگ لبین
مقدار مصرف: غلظـت 5 در هـزار محلولپاشـی زمان مصرف20 روز پس از تشکیل میوه
منگنز:
سولفات منگنز و انواع کلات حتی منگنز مانند منگزینک پلاس، میکرومیکس
مقدار مصرف: غلظت 5 در هزار زمان مصرف: پس از ریزش گلبرگهـا و یـا پـس از برداشت میوه (تا دو هفته قبل از خزان) برنامه غذایی سیب
بهترین کود برای درشت شدن سیب با کود فراکتون
یکی از دلایل اصلی ریز ماندن میوه سیب، ضعف تغذیه در مرحله رشد سریع میوه است. در این مرحله درخت به ترکیبات محرک رشد و عناصر غذایی نیاز دارد تا تقسیم سلولی و انتقال مواد غذایی به میوه افزایش یابد.
کود فراکتون همیار دشت آبرون میتواند به بهبود یکنواختی میوه، افزایش سایز و بهبود کیفیت ظاهری سیب کمک کند. استفاده از این محصول در کنار برنامه تغذیه اصولی، باعث افزایش بازارپسندی و درشت شدن میوه میشود.
پیشنهاد میشود مشخصات محصول و نحوه مصرف آن را در فروشگاه همیار دشت آبرون مشاهده کنید.
برنامه غذایی درختان دانه دار
برنامه غذایی سیب :
کودهای مورد استفاده | نحوه استفاده | مرحله رشدی | میزان در هکتار | تکرار |
فولویک اسید | خاکی | چالکود | به ازای هر درخت بالغ 350-400 گرم به ازای هر درخت 50 گرم | — — |
فروت ست لبیکاژ آمیفورت مکس | محلول پاشی | زمان تورم جوانه و فندقی شدن | 3 کیلوگرم در هزار لیتر آب نیم کیلوگرم در هزار لیتر آب | یکبار تورم جوانه- یکبار فندقی شدن میوه |
کودهای 20 20 20 لبین بمباردیر | آبیاری محلولپاشی | مرحله ریزش کامل گلبرگ | 10 کیلوگرم در هکتار 2 لیتر در هزارلیتر آب | دو بار به فاصله دو هفته |
کود کلسیم بور کائوس ایکس تی | محلولپاشی | شروع رشد میوه | 2 لیتر در هزارلیتر آب | دو بار به فاصله دو هفته |
کود های 35-5-15 | آبیاری | مرحله فندقی شدن | 10 کیلوگرم در هکتار | دو بار به فاصله دو هفته |
محلولپاشی | ۴۵ روز بعد | 2 لیتردر هزار لیتر آب | یکبار | |
کاتون و یا لبیفول پتاسیکو بیوآلجاکس | محلول پاشی به صورت توامان | مرحله گردویی شدن | 3 لیتر در هزار لیتر آب 2 لیتر در هزارلیتر آب | دو – سه مرتبه دو – سه مرتبه |
سوالات متداول
بهترین کود برای درخت سیب چیست؟
برای رشد مناسب، درشت شدن میوه و افزایش عملکرد درخت سیب، استفاده از برنامه تغذیه متعادل شامل نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و ریزمغذیها ضروری است.
بهترین کود برای درشت شدن سیب چیست؟
استفاده از کودهای محرک رشد و کودهای حاوی عناصر مورد نیاز در مرحله رشد میوه میتواند به افزایش سایز و یکنواختی سیب کمک کند.
بهترین زمان کوددهی درخت سیب چه زمانی است؟
تغذیه درخت سیب از اواخر زمستان آغاز شده و تا پس از برداشت ادامه پیدا میکند.
چگونه تناژ باغ سیب را افزایش دهیم؟
مدیریت صحیح تغذیه، آبیاری، هرس و استفاده از کودهای مناسب مثل کود بمباردیر و فراکتون و ازجمله ریتاردو میتواند باعث افزایش عملکرد باغ شود.
علت کوچک ماندن میوه سیب چیست؟
کمبود پتاسیم، تنش خشکی، تغذیه نامناسب و ضعف ریشه از مهمترین دلایل ریز ماندن میوه سیب هستند.
برای افزایش رنگ گیری سیب چه باید کرد؟
تأمین عناصر غذایی مورد نیاز و مدیریت صحیح تغذیه در اواخر فصل به بهبود رنگ گیری کمک میکند. و بر این اساس میتوان از کاتون ایکس تی نیز استفاده کرد.
آیا محلول پاشی برای درخت سیب مفید است؟
بله، در مراحل مختلف رشد میتوان از محلول پاشی برای تأمین برخی عناصر مورد نیاز استفاده کرد.
آیا برنامه غذایی درخت سیب در همه مناطق یکسان است؟
خیر، برنامه تغذیه باید بر اساس سن درخت، نوع خاک، شرایط اقلیمی و نتایج آزمایش خاک تنظیم شود.
