پسته؛ تغذیه درخت، کوددهی و برنامه غذایی
پسته ایران (Pistachio) به دلیل خواص پسته بی‌نظیر از جمله پروتئین بالا، چربی‌های سالم و ویتامین‌های گروه B، در بازارهای جهانی جایگاه ویژه‌ای دارد. کشاورزان برای تولید محصول باکیفیت، از مرحله کاشت نهال پسته تا باردهی کامل درخت پسته؛ برای آشنایی بیشتر با نیاز غذایی پسته می‌توانید این راهنما را بخوانید، نیازمند دانش تخصصی تغذیه هستند.
بهترین کود برای پسته شامل کودهای NPK متعادل (مانند ۲۰-۲۰-۲۰)، پتاس بالا (۱۵-۵-۳۵)، کلات آهن، سولفات پتاسیم و ریزمغذی‌ها است. کشاورزان باید این کودها را بر اساس نتایج تجزیه خاک و برگ انتخاب کنند.
بهترین زمان کوددهی پسته شامل سه دوره کلیدی است: چالکود زمستانه (دی تا اسفند)، محلولپاشی بهاره (اسفند تا اردیبهشت) و محلولپاشی تابستانه (خرداد تا تیر). هر دوره برای تأمین نیازهای خاصی از گیاه طراحی شده است.
کشاورزان برای تشخیص علائم کمبود عناصر در پسته باید به این نشانه‌ها توجه کنند: زردی برگ‌ها (نیتروژن و آهن)، کوچک ماندن برگ‌ها (روی)، حاشیه‌سوختگی (پتاسیم) و ترک خوردن میوه (بور).
چالکود پسته روشی است که در آن کود را در چاله‌هایی به عمق ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متری در ناحیه سایه‌انداز درخت قرار می‌دهند. این روش برای کودهای دیرحل مانند فسفات‌ها و سولفات پتاسیم مناسب است.
کشاورزان باید هرگز کودهای ناسازگار را با هم مخلوط نکنند. به‌عنوان مثال، سولفات مس با کودهای حیوانی یا کلسیم با فسفات‌ها سازگار نیستند. آن‌ها باید قبل از اختلاط حتماً تست سازگاری انجام دهند.
درخت پسته برای رشد بهینه و تولید محصول باکیفیت، به عناصر غذایی کم‌نیاز و پرنیاز نیاز دارد. این عناصر علاوه بر تأمین رشد رویشی و زایشی، مقاومت درخت را در برابر تنش‌های خشکی، شوری، آفات و بیماری‌ها افزایش می‌دهند.
کاشت پسته در مناطقی با شرایط محیطی نامساعد و بی‌توجهی به نیازهای غذایی درختان، منجر به کاهش تولید شده است. شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر کاهش راندمان تولید و ارائه راهکارهای کارشناسی‌شده، زمینه‌ساز افزایش میانگین تولید محصول است.
علائم کمبود عناصر در پسته و روش تشخیص و رفع کمبود
کشاورزان باید علائم کمبود نیتروژن را به‌دقت تشخیص دهند. این علائم شامل زردی برگ‌های پیر، کاهش رشد شاخه‌ها و کوچک ماندن میوه‌ها است. درختان پسته در سال‌های پربار به نیتروژن بیشتری نیاز دارند.
برای رفع کمبود نیتروژن، کشاورزان باید با توجه به نتایج تجزیه خاک و برگ، کودهای شیمیایی و آلی را استفاده کنند. کودهای دامی و مرغی حاوی مقادیری نیتروژن هستند. آن‌ها می‌توانند بخشی از نیازهای نیتروژنی درختان را تأمین نمایند.
درخت پسته به نیتروژن نیاز بالایی دارد. کشاورزان به‌ویژه در سال‌های پربار باید از کودهای شیمیایی نیتروژن‌دار استفاده کنند. این کاربرد نه تنها ضروری، بلکه اجتناب‌ناپذیر است.
بهتر است کودهای نیتروژن‌دار به‌صورت دوزهای کم ولی در چند نوبت مصرف شوند. آن‌ها باید این کار را همزمان با دوره‌های فعال رشد گیاهی انجام دهند. این موضوع در خاک‌های سبک و شنی اهمیت مضاعفی دارد.
نیتروژن در خاک‌های شنی به‌صورت نیترات به‌راحتی شست‌وشو می‌یابد. بهینه‌ترین زمان جذب نیتروژن در درخت پسته، فاصله اردیبهشت تا اواخر مرداد ماه است. این زمان‌بندی در سال‌های پربار و کم‌بار صدق می‌کند.
ذخیره و زمان‌بندی مصرف نیتروژن
درخت پسته بخشی از نیتروژن را در طول فصل گرم سال در اندام چوبی ذخیره می‌کند. سپس آن را در آغاز فصل بعد برای رشد اولیه بهاره مصرف می‌نماید.کشاورزان نباید کودهای نیتروژن‌دار را پس از برداشت محصول (مهر و آبان ماه) اعمال کنند. این کار از نظر فیزیولوژیکی و اقتصادی توصیه نمی‌شود.
در اواخر زمستان (اواسط اسفند تا اوایل فروردین)، مقدار محدودی از نیتروژن مصرف شود. سپس آن‌ها باید بخش عمده‌تر را در طول دوره رشد میوه و پر شدن مغز اعمال نمایند.
در مورد درختان جوان، بخش عمده‌تری از نیاز نیتروژنی آن‌ها در طول رشد بهاره جذب میگردد. بنابراین درختان جوان در رشد بهاره بخش بیشتری از نیتروژن را جذب می‌کنند. بنابراین، سهم بیشتر کود نیتروژنی در اوایل بهار مصرف شود.
در مقابل، درختان بالغ در سال‌های پربار، نیتروژن قابل‌توجهی را در مرحله پر شدن دانه جذب می‌کنند. لذا کاربرد بخش قابل‌توجهی از نیتروژن در این دوره توصیه میشود.
تأثیر سال‌آوری بر میزان کل نیتروژن جذب‌شده توسط گیاه پسته ناچیز است. نیتروژن جذب‌شده در سال پربار تنها ۹٫۵ درصد بیشتر از سال کم‌بار است.
با این حال، نیتروژن برداشت‌شده از میوه و برگ در سال پربار تقریباً چهار برابر سال کم‌بار است. در سال‌های پربار، گیاه علاوه بر جذب نیتروژن از خاک، از ذخایر درونی خود نیز استفاده می‌کند.
گیاهان چندساله مانند پسته قادرند بخشی از عناصر غذایی را در بافت‌های چوبی خود ذخیره کنند. میزان نیتروژن جذبی از خاک در سال‌های پربار و کم‌بار تقریباً یکسان است. کاهش چشمگیر مصرف کود نیتروژن در سال‌های کم‌بار توصیه نمی‌شود. این سال‌ها فرصتی برای ذخیره‌سازی نیتروژن برای سال‌های آتی فراهم می‌آورند. البته به شرطی که این نیتروژن منجر به القای رشد ثانویه درخت نشود.
یکی از عوامل اصلی القای رشد ثانویه در تابستان، مصرف بی‌رویه نیتروژن است. چنین رشدی می‌تواند منجر به آسیب یا از بین رفتن جوانه‌های زایشی سال آتی گردد.
نیاز پسته به نیتروژن رابطه مستقیمی با دور آبیاری دارد. با افزایش فاصله بین آبیاری‌ها، میزان کاربرد نیتروژن باید کاهش یابد.
قابلیت شست‌وشوی بالای نیتروژن در خاک‌های شنی باعث اتلاف سریع آن میشود. همچنین کاهش ماندگاری رطوبت خاک، بر کارایی جذب نیتروژن توسط ریشه تأثیر منفی می‌گذارد.
نقش فسفر در تغذیه پسته
علائم کمبود فسفر شامل کوچک ماندن برگ‌ها، رنگ بنفش در حاشیه برگ‌ها و کاهش کیفیت مغز پسته است. کشاورزان باید با توجه به نتایج تجزیه خاک و برگ، در صورت تشخیص کمبود، اقدامات لازم را انجام دهند. در شرایط کمبود، هر درخت پسته به حدود ۶۰۰ گرم فسفر خالص نیاز دارد. کشاورزان باید میزان کود فسفاته مصرفی را بر اساس درصد فسفر موجود در هر نوع کود محاسبه کنند. در مواردی که از کودهای آلی استفاده میشود، ۳۰۰ گرم فسفر خالص در هر درخت معمولاً کافی است. کشاورزان باید در توصیه کودهای فسفاته به پارامترهای مهمی توجه کنند. این پارامترها شامل میزان آهک و کلسیم تبادلی خاک، pH (اسیدیته)، بافت خاک و اثرات متقابل فسفر با سایر عناصر هستند. در برخی از مناطق کشور، غلظت کل فسفر در لایه سطحی خاک قابل توجه است. اما بخش عمده‌ای از آن به‌دلیل تثبیت و غیرمحلول‌شدن، برای گیاه قابل جذب نیست. بر اساس مطالعات پژوهشکده پسته کشور در باغات رفسنجان، غلظت فسفر در لایه سطحی اکثر باغات بسیار بالا گزارش شده است. با این حال، در ۴۲ درصد از باغات، غلظت فسفر قابل‌جذب در عمق ریشه کمتر از حد بحرانی بوده است.یافته‌های مشابهی نیز در بررسی‌های باغات پسته دامغان مشاهده شده است. فسفر قابل‌جذب در عمق ریشه‌زون، عامل تعیین‌کننده‌ای در افزایش عملکرد پسته محسوب میشود. باغات با عملکرد بالا، وضعیت فسفر قابل‌جذب بهینه‌تری در این عمق دارند. متأسفانه، روش مصرف کودهای فسفاته در اغلب باغات پسته بهینه نیست. کشاورزان به‌جای کاربرد در چالکود (به‌صورت عمیق و هدفمند)، کودها را به‌صورت سطحی اعمال می‌کنند. این روش نادرست، کارایی کود فسفاته را به‌شدت کاهش می‌دهد. این روش منجر به هدررفت اقتصادی و زیست‌محیطی میگردد. میزان فسفر جذب‌شده توسط درختان در سال‌های کم‌بار، حدود ۳۰ درصد بیشتر از سال‌های پربار است. این امر برجسته می‌سازد که برنامه‌ریزی کوددهی فسفری باید در سال‌های کم‌بار نیز ادامه یابد. این کار برای ذخیره‌سازی و رشد در سال‌های آتی ضروری است. با این حال، میزان فسفر برداشت‌شده از سیستم در سال‌های پربار، شش برابر مقدار برداشت‌شده در سال‌های کم‌بار است. اصطلاح «جذب عناصر» به ورود عناصر غذایی از خاک به داخل گیاه اطلاق میشود.
در حالی که «عناصر برداشت‌شده» به بخشی از عناصر جذب‌شده اطلاق میگردد که از سیستم تولیدی خارج می‌شوند. این خروج عمدتاً از طریق برداشت محصول، هرس شاخه‌ها و ریزش برگ‌ها صورت می‌گیرد.
زمان جذب و ذخیره فسفر
بیشترین جذب فسفر در طول دوره پر شدن دانه رخ می‌دهد. با این وجود، در سال‌های کم‌بار، سهم جذب بهاره فسفر افزایش می‌یابد. در این سال‌ها، ۴۶ درصد از محتوای فسفر گیاه از منابع ذخیره‌ای تأمین میشود. در مقابل، در سال‌های پربار، بخش قابل‌توجهی از فسفر جذب‌شده از طریق برداشت میوه‌ها خارج میگردد.
نقش پتاسیم در باردهی پسته
علائم کمبود پتاسیم شامل حاشیه‌سوختگی برگ‌ها، کوچک ماندن میوه‌ها و افزایش حساسیت به تنش‌های محیطی است. کشاورزان باید با توجه به مقادیر بحرانی پتاسیم در خاک و برگ، در صورت تشخیص کمبود، اقدامات لازم را انجام دهند. به‌طور متوسط، کشاورزان می‌توانند از ۱ تا ۲ کیلوگرم سولفات پتاسیم به‌ازای هر درخت به‌روش چالکود و در فصل زمستان استفاده کنند. در خاک‌های سبک تا متوسط با شوری کم تا متوسط، ۱ کیلوگرم سولفات پتاسیم در هر درخت معمولاً کافی است. در خاک‌های با بافت سنگین و شوری بالا، کشاورزان باید تا ۲ کیلوگرم سولفات پتاسیم مصرف کنند.این توصیه تنها در شرایطی اعمال میشود که غلظت پتاسیم قابل‌جذب خاک از حد کفایت پایین‌تر باشد. کشاورزان می‌توانند علاوه بر کاربرد خاکی، از محلولپاشی با ترکیبات پتاسیم‌دار نیز استفاده کنند. آن‌ها باید کاتون یا لبیفول پتاسیکو را با غلظت ۳ در هزار در آغاز مرحله پر شدن مغز پسته محلولپاشی کنند. این کار کیفیت میوه را به‌طور معنی‌داری بهبود می‌بخشد.
بر اساس یافته‌های ژانگ و براون در کالیفرنیا، در خاک‌هایی که غلظت پتاسیم از ۴۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم خاک فراتر رود، کاربرد اضافی کود پتاسیم می‌تواند منجر به کاهش معنی‌دار غلظت کلسیم شود. این امر عوارض ناشی از کمبود کلسیم را در گیاه القا می‌نماید. مطالعات چندساله آن‌ها همچنین نشان داده است که کاربرد سالانه بیش از ۲۲۰ کیلوگرم پتاسیم در هکتار ممکن است به‌جای افزایش عملکرد، موجب کاهش آن گردد. با توجه به اندازه کوچک‌تر درختان پسته در ایران نسبت به کالیفرنیا، مصرف مکرر و بی‌رویه کودهای پتاسه می‌تواند در بلندمدت به مشکلات تغذیه‌ای منجر شود. این اتفاق به‌ویژه در مواردی رخ می‌دهد که کشاورزان سالانه مقادیر بالایی از این کودها بدون پایش دقیق خاک و برگ مصرف کنند.
زمان مصرف پتاسیم در دوره باردهی
میزان پتاسیم جذب‌شده توسط درختان در سال‌های پربار، بیش از دو برابر مقدار جذب‌شده در سال‌های کم‌بار است. بنابراین، برنامه‌ریزی کوددهی باید در سال‌های پربار بیشتر باشد. تقریباً تمام پتاسیم جذب‌شده توسط گیاه در طول مرحله پر شدن دانه صورت می‌گیرد. بهینه‌ترین زمان کاربرد بخش عمده کودهای پتاسه، دوره‌ای است که این عنصر در طول پر شدن مغز در دسترس گیاه قرار گیرد. تحقیقات نشان داده‌اند که میزان ذخیره نیتروژن و پتاسیم در اندام‌های چوبی درخت پس از یک سال کم‌بار، به‌ترتیب ۷ و ۲ برابر ذخیره پس از یک سال پربار است. این ذخایر در فصل بهار سال بعد، در رشد برگ، ساقه و تشکیل میوه مورد استفاده قرار می‌گیرند. تصور رایج برخی باغداران مبنی بر این که در سال‌های کم‌بار نیاز چندانی به کوددهی وجود ندارد، نادرست است.کوددهی متعادل و هدفمند با عناصر اصلی در هر دو سال پربار و کم‌بار، نه تنها باعث افزایش عملکرد میشود، بلکه می‌تواند نقش مؤثری در تعدیل پدیده سال‌آوری در پسته ایفا نماید.
کلسیم و کیفیت میوه پسته
علائم کمبود کلسیم شامل عارضه اضمحلال پوست استخوانی (Shell Collapse) و کاهش کیفیت میوه است. کمبود کمی کلسیم در خاک‌های مناطق پسته‌کاری نسبتاً نادر است. این کمبود عمدتاً در خاک‌های بسیار سبک (شنی) و خاک‌های سدیمی مشاهده میشود. در بیشتر موارد، کمبود کلسیم در گیاه پسته به‌صورت کیفی بروز می‌کند. این کمبود نه به دلیل کم‌بودن کلسیم در خاک، بلکه ناشی از اثرات متقابل با سایر عناصر است. میزان بالای سدیم یا پتاسیم و عدم انتقال کافی کلسیم درون گیاه نیز می‌تواند عامل باشد.
مسأله کلیدی در مورد کلسیم، نقش آن در اصلاح خاک‌های سدیمی یا شور-سدیمی است. در چنین خاک‌هایی، وجود کلسیم قابل‌تبادل برای جابه‌جایی سدیم از سطح ذرات رس ضروری است.در صورتی که نتایج تجزیه خاک نشان‌دهنده نیاز به افزودن کلسیم باشد، کشاورزان باید از گچ (سولفات کلسیم) استفاده کنند. این ماده به‌عنوان منبع مؤثر و اقتصادی کلسیم توصیه میشود.در مواردی که کمبود کلسیم در گیاه تأیید شود، کشاورزان می‌توانند از روش محلولپاشی بهره گیرند. آن‌ها باید ترکیبات مانند کائوس ایکس‌تی یا لبیفول موویکال را در غلظت ۲ تا ۳ در هزار مصرف کنند. کشاورزان باید این محلولپاشی را در فروردین یا اوایل اردیبهشت ماه انجام دهند. در صورت دسترسی‌نداشتن به این فرمولاسیون‌ها، آن‌ها می‌توانند از نیترات کلسیم نیز استفاده کنند.
کلسیم و کیفیت پوست میوه
در سال‌های اخیر، کمبود کلسیم به‌عنوان یکی از عوامل اصلی ایجاد عارضه اضمحلال پوست استخوانی شناخته شده است. کشاورزان باید محلولپاشی کلسیم با غلظت ۳ در هزار را بلافاصله پس از تشکیل میوه انجام دهند.این کار به‌منظور پیشگیری و کاهش شدت این عارضه توصیه میشود. مطالعات بر روی رقم احمدآقایی نشان داد که یک‌بار محلولپاشی با ۴ کیلوگرم کلرید کلسیم در ۱۰۰۰ لیتر آب، درصد ابتلا به این عارضه را از ۲۰ درصد به حدود ۲ درصد کاهش داد.همچنین، اعمال دو مرتبه محلولپاشی با ۲ کیلوگرم کلرید کلسیم در ۱۰۰۰ لیتر آب به‌فاصله ۱۰ روز نیز نتایج مشابهی را به‌دنبال داشت.در باغاتی که سابقه بروز این عارضه وجود دارد، اجرای برنامه‌ریزی‌شده محلولپاشی کلسیم اقدامی مؤثر در حفظ کیفیت میوه محسوب میگردد.
آهن و زردی برگ های جوان
علائم کمبود آهن شامل زردی بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان و کاهش فتوسنتز است. کشاورزان باید با توجه به نتایج تجزیه خاک و برگ، اقدامات لازم را برنامه‌ریزی کنند. علاوه بر غلظت کل آهن، پارامترهای دیگری مانند pH خاک و ساختار فیزیکی خاک نیز مؤثر هستند. در خاک‌های آهکی و قلیایی که در بیشتر مناطق پسته‌کاری ایران شایع‌اند، آهن به‌سرعت غیرمحلول میشود.کشاورزان می‌توانند رفع کمبود آهن را از طریق کاربرد خاکی، محلولپاشی یا ترکیبی از هر دو روش انجام دهند. یکی از راهکارهای مؤثر، انجام دو تا سه بار محلولپاشی با کلات آهن نوع EDTA-Fe در غلظت ۱٫۵ در هزار است.
کشاورزان می‌توانند این کار را در طول فصل رشد انجام دهند. به‌عنوان جایگزین، آن‌ها می‌توانند از فرمولاسیون‌های آماده مانند میکرومیکس در غلظت ۱ در هزار نیز استفاده کنند. در مواردی که کاربرد خاکی ارجح باشد، کشاورزان باید از کلات‌های پایدار‌تر آهن مانند EDDHA-Fe استفاده کنند. این کلات‌ها در pH بالا نیز فعالیت خوبی دارند.
محصولاتی همچون کودهای باسشن یا نوتریکل پریمیوم حاوی این فرم کلات‌شده آهن هستند. کشاورزان باید برای هر درخت بالغ، ۵۰ تا ۱۰۰ گرم از این کودها را در فروردین یا اردیبهشت ماه مصرف کنند.در صورت عدم دسترسی به کودهای کلات‌شده، کشاورزان می‌توانند از سولفات آهن استفاده کنند. آن‌ها باید برای هر درخت، ۲۵۰ گرم سولفات آهن به‌صورت خاکی اعمال کنند.با این حال، کارایی سولفات آهن در خاک‌های آهکی بدون حضور مواد آلی بسیار پایین است. یون آهن به‌سرعت در محیط قلیایی اکسید شده و از دسترس گیاه خارج میشود. در صورت استفاده از سولفات آهن، کشاورزان باید آن را به‌صورت موضعی و به روش چالکود اعمال کنند. باید آن را در عمق منطقه فعال ریشه و همراه با منابع غنی از مواد آلی مصرف نمایند. این اقدام نه تنها از اکسیداسیون سریع آهن جلوگیری می‌کند، بلکه با بهبود ساختار خاک، جذب آهن را تسهیل می‌نماید.
روی و رشد درخت
علائم کمبود روی شامل کوچک ماندن برگ‌ها، زردی بین رگبرگ‌ها و کاهش رشد شاخه‌ها است. کشاورزان باید در تفسیر نتایج تجزیه خاک و برگ، به میزان مواد آلی، درصد رس، درصد آهک و pH بالا توجه ویژه داشته باشند. در خاک‌هایی با pH قلیایی و با آهک فراوان و مقدار کم مواد آلی، کمبود روی شایع‌تر است. آب‌های آبیاری با بیکربنات بالا نیز می‌توانند باعث کمبود این عنصر شوند. کشاورزان می‌توانند برای رفع کمبود روی، از کاربرد خاکی یا محلولپاشی استفاده کنند. آن‌ها باید ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم سولفات روی را به ازای هر درخت به صورت چالکود در زمستان اعمال کنند. همچنین آن‌ها می‌توانند ۳ در هزار منگزینک پلاس را در اردیبهشت ماه محلولپاشی کنند. کشاورزان می‌توانند علاوه بر سولفات روی، از ترکیبات معدنی دیگر نیز استفاده کنند.نیترات روی کارایی مطلوبی در محلولپاشی دارد.
رفع کمبود منگنز در درختان پسته
علائم کمبود منگنز شامل زردی بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان و کاهش رشد است. کشاورزان باید در تشخیص و رفع کمبود منگنز، به pH خاک و اثرات متقابل منگنز با سایر عناصر توجه کنند. منگنز و آهن دارای رقابت فیزیولوژیکی قابل‌توجهی در جذب هستند. غلظت‌های بالای منگنز در خاک می‌تواند جذب آهن را مختل کند. این امر حتی در شرایطی که آهن کافی در خاک وجود دارد، علائم کمبود آهن را القا می‌نماید. در صورت تأیید کمبود منگنز، کشاورزان می‌توانند از روش‌های خاکی و برگی استفاده کنند. برای کاربرد خاکی، آن‌ها باید ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم سولفات منگنز به‌ازای هر درخت بالغ را به‌روش چالکود در فصل زمستان اعمال کنند. این روش به‌ویژه در خاک‌هایی با pH بالا مؤثر خواهد بود. در روش محلولپاشی، کشاورزان می‌توانند از سولفات منگنز یا منگزینک پلاس در غلظت ۱ تا ۲ در هزار استفاده کنند. آن‌ها باید این محلولپاشی را در اردیبهشت ماه و به‌صورت دو تا سه نوبت با فاصله ۲۰ تا ۳۰ روز انجام دهند. کاربرد برگی به‌دلیل جذب سریع، گزینه‌ای مؤثر محسوب میشود.رفع کمبود منگنز باید در چارچوب تعادل تغذیه‌ای صورت گیرد. این کار از القای کمبودهای ثانویه جلوگیری می‌کند.
مس و سلامت درخت
علائم کمبود مس شامل کوچک ماندن برگ‌ها، زردی نوک برگ‌ها و افزایش حساسیت به بیماری‌های قارچی است. کشاورزان باید در خاک‌های قلیایی و آهکی توجه ویژه‌ای به مس داشته باشند.در این خاک‌ها دسترسی مس به گیاه به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. حتی اگر مقدار کل آن در خاک کافی باشد. کشاورزان می‌توانند رفع کمبود مس را از طریق کاربرد خاکی، محلولپاشی یا تلفیق هر دو روش انجام دهند. در صورت کاربرد خاکی، آن‌ها باید ۵۰ تا ۱۰۰ گرم سولفات مس به‌ازای هر درخت بالغ را به‌روش چالکود و در فصل زمستان اعمال کنند.کشاورزان نباید سولفات مس را با کودهای حیوانی مخلوط کنند. ترکیبات آلی و آمونیاک حاصل از تجزیه کود دامی می‌توانند با یون مس ترکیب شوند. این کار کارایی آن را کاهش می‌دهد.
در روش محلولپاشی، کشاورزان می‌توانند از فرمولاسیون‌های آماده مانند کوپرا جی‌ال در غلظت ۳ در هزار استفاده کنند. آن‌ها باید این کار را در اوایل تا میانه فصل رشد (اردیبهشت تا خرداد) انجام دهند.این روش به‌دلیل جذب سریع از طریق برگ، به‌عنوان یک راهکار مکمل توصیه میشود. هرگونه کوددهی مسی باید در چارچوب تعادل تغذیه‌ای و با پایش منظم انجام شود.
بور و تشکیل میوه
علائم کمبود بور شامل کاهش تشکیل میوه، بدشکل شدن میوه‌ها و ترک خوردن پوست است. درخت پسته مقاومت نسبی در برابر غلظت‌های بالای بور دارد. با این حال، در مناطق پسته‌کاری کشور، هر دو مشکل کمبود بور و سمیت بور گزارش شده است. در بسیاری از مناطق، سمیت بور شایع‌تر است. این امر به‌ویژه در مناطقی که از آب‌های شور استفاده می‌کنند رخ می‌دهد. در صورت تشخیص کمبود بور، کشاورزان می‌توانند از روش‌های کاربرد خاکی و محلولپاشی استفاده کنند. برای کاربرد خاکی، آن‌ها باید ۵۰ تا ۱۰۰ گرم اسید بوریک به‌ازای هر درخت بالغ را به‌روش چالکود و در فصل زمستان اعمال کنند. در روش محلولپاشی، کشاورزان می‌توانند از فرمولاسیون‌های تجاری مانند لبیفول بور یا بورکو استفاده کنند. آن‌ها باید در اواخر دوره استراحت زمستانی و هنگام تورم جوانه‌ها، محلولپاشی با غلظت ۵ در هزار انجام دهند. در فصول فعال رشد (اردیبهشت تا خرداد ماه)، آن‌ها باید غلظت محلولپاشی را به ۲ تا ۳ در هزار کاهش دهند. این کار احتمال سمیت را کاهش می‌دهد. کشاورزان باید هرگونه کوددهی بوری را صرفاً بر اساس نتایج آزمایشگاهی و تحت نظارت فنی انجام دهند. کاربرد بی‌رویه بور می‌تواند به‌سرعت به سمیت خفیف تا شدید منجر شود.
کشاورزان باید در صورت استفاده از کودهای فروت ست، محلولپاشی با کودهای تخصصی بور را با احتیاط انجام دهند. این کودها حاوی مقادیر قابل توجهی از بور هستند.
لازم به ذکر است در صورت استفاده از کودهای فروت ست به علت داشتن مقادیر قابل توجهی از بور محلول پاشی با کودهای تخصصی بور با احتیاط توصیه میگردد و باید بر اساس شرایط منطقه و آزمون برگی صورت پذیرد.
برنامه تغذیه درخت پسته
استان کرمان ۷۷ درصد محصول کل کشور را تولید می‌کند. این استان به‌عنوان مهم‌ترین منطقه پسته‌کاری ایران و دنیا محسوب میشود.
سایر استان‌های پسته‌خیز عبارتند از: یزد، خراسان، فارس، سمنان، سیستان و بلوچستان، قزوین، مرکزی، اصفهان و قم. این استان‌ها بیش از ۹۰,۰۰۰ هکتار سطح زیرکشت را به خود اختصاص می‌دهند.
تغذیه درختان پسته
کشاورزان باید برای تعیین نیاز کودی درختان پسته، از روش علمی و صحیح استفاده کنند. این روش شامل استفاده از اطلاعات و نتایج تجزیه خاک، برگ و حتی میوه پسته است.
تجزیه خاک
کشاورزان می‌توانند در تمام فصول برای نمونه‌برداری خاک اقدام کنند. آن‌ها معمولاً از ناحیه سایه‌انداز زیر شاخه‌ها در سه عمق ۰-۴۰، ۴۰-۸۰ و ۸۰-۱۲۰ سانتی‌متری نمونه برمی‌دارند. کشاورزان باید توصیه کودی را بر اساس نتایج تجزیه خاک، با توجه به دور آبیاری و بافت خاک انجام دهند.
تجزیه برگ
کشاورزان معمولاً بعد از دوره پرشدن مغز (اواسط تیرماه تا اواسط مردادماه) از برگ نمونه‌برداری می‌کنند. آن‌ها این نمونه را از قاعده سرشاخه‌های بدون بار برمی‌دارند. این آزمون برای توصیه‌های کودی سال آینده است. دقیق‌ترین روش برای کشاورزان، استفاده توأمان از نتایج تجزیه خاک و برگ است. در جدول زیر، برنامه تغذیه بر اساس فرض ایده‌آل بودن خاک و آنالیز برگ ارائه شده است. در صورت کمبود، کشاورزان باید ابتدا رفع کمبود را در اولویت قرار دهند.
برنامه غذایی پسته
زمان مصرف | مرحله رشدی | نحوه استفاده | جدول تغذیه با توجه به محصولات شرکت همیار دشت آبرون |
زمستان | چالکود | خاکی | ریتاردو(از اوایل دی ماه تا اول اسفند) |
اواخر اسفند تا اواسط فروردین | قبل از گلدهی و زمان تورم جوانه | محلولپاشی | فروت ست(لبیکاژ)-ریز مغذی(میکرومیکس و میکروپلاس)-آمینو اسید(آمیفورت مکس) |
شروع جوانه و رشد جوانه | جوانه زنی | آبیاری | ریژو و آمینو اسید(بمباردیر)-NPK فسفر بالا-جلبک دریایی بیوآلجاکس |
باز شدن گلها | بیست درصد ظهور گلها | محلولپاشی | NPK20-20-20 (لبین یا تاپ یوزینگ) و آمینو اسید(آمیفورت) |
ریزش گلبرگ ها | ریزش گلبرگ ها و آغاز شکل گیری میوه | محلولپاشی | آمینو اسید(بمباردیر و آمیفورت)-ریز مغذی(میکروپلاس و میکرومیکس) |
تشکیل میوه | ریزش کامل گلبرگ ها | آبیاری | بیوفولویک اسید-هیومیک پودری(لبین و تاپ یوزینگ)-اسپارتان-نوتریفوس-فسفیت پتاسیم-کلات آهن |
رشد اولیه میوه | شکل گیری اولیه میوه ها | آبیاری | کود مایع مرغی کال |
رشد میوه | نخودی شکل | محلولپاشی | کودهای پتاس بالا (NPK 15-5-35) و مایعات( کاتون یا لبیفول پتاسیکو)-جلبک دریایی(بیوآلجاکس) و آمینو اسید(بمباردیر و آمیفورت) |
رشد مغز | دوره تشکیل و رشد مغز پسته | محلولپاشی | کلسیم مایع(کائوس ایکس تی یا لبیفول مویکال)-منگزینک پلاس |
تکامل مغز | شروع رسیدگی پسته و تغییر رنگ پوست | محلولپاشی و یا آبیاری | فسفیت پتاسیم-آمینو اسید-سولفات پتاسیم |
رسیدن مغز پسته | قبل از شروع برداشت | محلولپاشی و یا آبیاری | کودهای پتاس بالا(NPK 15-5-35) و مایعات (کاتون یا لبیفول پتاسیکو)- سولفات پتاسیم- سلیکات پتاسیم |
بعد از برداشت | جهت جلوگیری از سال آوری و جبران تغذیه | محلولپاشی | ریز مغذی و فروت ست لبیکاژ |
نکته مهم : در صورتی که خاک مورد کشت شور باشد استفاده از آنتی سالت توصیه میشود.
