loading

شته جالیز

 شته جالیز
Aphis gossypii

اهمیت اقتصادی آفت:

این آفت در تمام گلخانه‌های ایران به خصوص در مناطق جنوبی کشور زیان شدیدی به جالیزکاری‌ها وارد می‌کند. گیاهان جالیزی از جمله خیار و گوجه فرنگی مهمترین میزبان این شته در گلخانه‌­ها هستند ولی علف­های هرز مختلف نیز آلوده می­شوند که باعث حفظ منبع آلودگی در گلخانه می­‌گردد. زندگی شته جالیز به صورت گروهی و کلنی است و ابتدا در زیر برگ­‌ها مستقر شده و بعد می­‌تواند تمام گیاه را آلوده کند.شته جالیز

شته جالیز

زیست شناسی و نحوه خسارت:

شته‌­ها دارای بدنی نرم و قطعات دهانی زننده‌ مکنده هستند. رنگ حشرات از سبز روشن تا سبز تیره متمایل به خاکستری متغیر است. شته‌­ها در دمای معمولی گلخانه­‌ها تخم نمی‌­گذارند و بچه­‌زا یا پوره‌­زا هستند بطور متوسط ۵۰ تا ۲۵۰ پوره می­‌گذارند. پوره‌­ها پس از ۷ تا ۱۰ روز قدرت تولیدمثل دارند.

شته­‌ها به چهار روش به محصول خسارت وارد می‌­نمایند:

  • با تغذیه از شیره نباتی موجب ضعف عمومی گیاه و در نتیجه کاهش تولید می‌شوند.
  • ترشح عسلک ناشی از دفع بیش از ۹۵ درصد شیره گیاهی جذب شده توسط شته‌­ها باعث بروز پدیده دوده می­‌شود.
  • با ایجاد گال و پیچیدگی در برگ در اثر مواد مترشحه در بزاق شته­‌ها روی رشد گیاه تاثیر می‌­گذارند.
  • با انتقال ویروس و ابتلا گیاه به بیماری­های ویروسی که بسیار حائز اهمیت‌می‌­باشد منجر به از بین رفتن گیاه می­‌شوند.

 این آفت بر روی اندام­های مختلف گیاهی فعالیت می­‌نماید و با فرو بردن خرطوم خود شیره گیاهان را مکیده و از آن تغذیه می­‌کند، در نتیجه گیاه ضعیف شده و عوارضی مانند پیچیدگی برگ، ریزش گل و میوه و یا زردی برگ­ها ظاهر می­‌شود.

  علل و شرایط مساعد طغیان آفت

با مساعد شدن شرایط آب و هوایی (خنک شدن هوا و باال رفتن رطوبت) جمعیت آفت بالا رفته و در صورت عدم کنترل، تغذیه بالای آفت منجر به خشک شدن بوته می‌­شود.

روش­های پایش و ردیابی

 شته‌­های بالدار به کارت­های زرد رنگ جلب می­‌شوند. بخش انتهایی گیاهان در قسمت جوانه­‌ها قبل از اینکه گل­ها باز شوند می‌بایست مورد توجه و بازرسی قرار گیرند. حضور و رفت و آمد مورچه­‌ها از نشانه‌­های وجود شته­‌ها است.

مبارزه:

کنترل زراعی – مکانیکی:

  • استفاده از ارقام متحمل
  • از بین بردن علف­های هرز داخل و اطراف گلخانه
  • استفاده از تله‌­های رنگی به خصوص تله‌­های زرد رنگ برای شکار حشرات بالدار و پوره­‌ها
  • نصب کارت­‌های زرد رنگ برای ردیابی و شکار حشرات بالدار بالای تاج گیاه به فاصله ۳۰ سانتیمتر
  • خودداری از پوشیدن لباس زرد در اوایل بهار و پائیز توسط کارگران (زیرا شته‌­های بالدار از این طریق وارد گلخانه­‌ها می­‌شوند.)
  • جلوگیری از ورود شته‌ها به داخل گلخانه با نصب توری
  • خودداری از مصرف بیش از حد کود ازته
  • تنظیم دمای گلخانه و رطوبت نسبی مناسب

کنترل بیولوژیک:

مهمترین روش کنترل شته­‌ها استفاده از زنبورهای پارازتیوئید به‌­صورت کانون­‌سازی اولیه در محل گلخانه با استفاده از یک میزبان غیرهدف مثل شته گندم است. به این ترتیب که شته گندم در گلدان‌­های گندم کشت شده در یک تا ده ردیف در یک گلخانه پرورش داده شده و سپس زنبور پارازتیوئید شته Aphidius colemaniروی آن­ها رها شده و تا قبل از آلوده شدن گیاهان گلخانه به شته سبز )آفت( جمعیت خوبی از زنبورها آماده شده است که شته­‌های تازه وارد را مورد حمله قرار می‌­دهند. بالتوری سبز و کفش‌دوزک‌ها هم از دیگر عوامل مهم کنترل بیولوژیک شته‌­ها می‌باشند.

کنترل شیمیایی:

برای کنترل شیمیایی این آفت می­توان از حشره­‌کش­‌های با منشا طبیعی مانند دی اتانل ­آمید روغن نارگیل (پالیزین) و نیکوتین استفاده نمود. سموم دیکلرووس (ددواپ) و نیز پی­ متروزین (چس) که دارای دوره کارنس پایین هستند برای کنترل شته‌­ها در گلخانه توصیه شده است.

همیار دشت آبرون 02188616460