loading

انواع کلاته کننده‌ها در کشاورزی:

انواع ترکیبات کلات ساز:

پنج دسته از مواد کلاتور وجود دارند که عموما با مواد معدنی ترکیب می شوند

و در کشاورزی برای کاربرد در خاک و محلول پاشی برگ استفاده می شوند:

  • کلات های مصنوعی
  • لیگنوسولفوناتها
  • هیومیک یا فولویک اسید
  • اسید های آلی
  • پروتئین (اسید آمینه)

۱- کلات‌های مصنوعی
عمدتاً شامل کلات هایEDTA, DTPA, EDDHA  می‌شوند!

که استفاده گسترده‌ای در کشاورزی دارند، اما در سال‌های اخیر استقبال از کلاتورهای آلی خصوصاً در کشورهای توسعه یافته بیشتر شده است.

انواع کلاته کننده‌ها در کشاورزی

۲- لیگنوسولفونات‌ها

 که از لیگنین(یک ترکیب شیمیایی داخل گیاه که باعث چوبی شدن بافت گیاه می‌شود) مشتق می‌شوند کاربرد زیادی در ترکیبات کلاته برای محلول پاشی ندارند. این ترکیبات عمدتاً در مصارف خاکی مورد استفاده قرار می گیرند، ولی بدلیل اندازه بزرگ مولکولی قادر به جذب از بافتهای گیاهی در محلول پاشی نیستند.

۳-هیومیکو فولویک اسید

قادر به کلاته کردن عناصر معدنی ریزمغذی بوده که بدلیل وزن بالای خود عمدتاً مصرف خاکی دارند. اگرچه بعضی از سازندگان مطرح کود مدعی هستند فولویک اسید تولیدی آنها دارای وزن پایینی است و قابلیت مصرف محلول پاشی را نیز دارد.

۴- اسیدهای آلی

شامل مالیک اسید، سیتریک اسید، فوماریک اسید و … هستند. اسیدهای آلی بدلیل اینکه جزئی از تولیدات مواد گیاهی هستند، دارای قابلیت جذب بالایی بوده و موثرتر از سایر فرم ها می باشند. این ترکیبات کلاته در محیط های قلیایی شدید، دارای پیوند شیمیایی ضعیف تری با عناصر معدنی ریزمغذی بوده و همچنین فرآیند تولید گران‌تری نسبت به سایر انواع این ترکیبات دارند.

۵- اسید های آمینه (پروتئین)

 از دیگر انواع ترکیبات طبیعی هستند که نقش کلات سازی داشته و برای محلول سازی و انتقال مواد معدنی استفاده می شوند. آمینواسیدها می توانند به عنوان یک کلات ساز عمل کنند و با یون های فلز با دو بار مثبت تشکیل یک پیوند شیمیایی محکم می‌دهند.

کود کلات آهن

شکل کلاته شده یک عنصر مانند آهن نسبت به فرم معمولی آهن خیلی راحت تر و هم چنین سریع تر جهت گیاهان جذب می گردد. عناصری مانند آهن زمانی که به شکل کلاته درمی آیند خیلی راحت تر از فرم معمولی خود در گیاه جذب می شوند بنابراین کود آهن کلاته شده دارای جذب بهتری نسبت به کود معمولی است.

مهمترین عوامل کلاته کننده آهن

در حال حاضر به مقدار زیادی بکار گرفته می‌شوند، بنیانهای آلی میباشند که نمک آهن این ترکیبات به عنوان کودEDTA، EDDHA، DTPA،EDDHMA ، EDDHSA مورد مصرف قرار می گیرند.

انواع کلاته کننده‌ها در کشاورزی

کودهای EDTA ، DTPA  هرچند می توانند محتوی مقدار زیادی آهن تا حد ۱۵% باشند و از نظر قیمت به مراتب ارزان می باشند، اما این درصد بالای آهن را نمیتوانند بطور کامل در محیط های قلیائی خاکهای ایران بصورت محلول حفظ کرده و آنگاه در اختیار گیاه قرار دهند و در این شرایط قلیائی تحت تاثیر شوک کلسیم، منیزیم و یا فسفات، آهن بصورت هیدروکسید نامحلول رسوب می کند. این کلات آهن با این دو بنیان بیشتر در محلول پاشی برگی کاربرد دارد.

ترکیب EDDHA در خاکهای قلیایی ایران

همانطور که می دانید به غیر از ایزومر ارتو- ارتو می تواند محتوی ایزومرهای دیگر همچون ارتو- پارا و پارا- پارا هم باشد. در طی فرایند تولید EDDHA تشکیل ایزومرهای فوق غیر قابل اجتناب است.

 با توجه به مباحث تغذیه گیاهی و مکانیسم های جذب آهن توسط گیاه و ماهیت فضایی این کمپلکس از بین سه ایزومر فوق فقط ایزومر ارتو- ارتو توسط گیاه جذب می شود! 

و می تواند به عنوان کود مورد مصرف قرار گیرد.

در حال حاضر کودهای ترکیب EDDHA بصورت پودر جامد که محتوی مقدار کل ۶ درصد آهن می‌باشد به بازار ایران عرضه می شوند که در بهترین حالت ممکن تنها دارای ۴/۸‌% ایزومر اورتو-اورتو قابل جذب گیاه می‌باشند.

از آنجا‌ی که در حین ساخت ترکیب  Fe-EDDHA به غیر محصول ایزومر ارتو-ارتو، امکان تشکیل ایزومرهای دیگر همچون ارتو-پارا و پارا-پارا نیز وجود دارد و با توجه به مشکلات جداسازی این ایزومرها از هم و ماهیت عنصر آهن و ساختار کمپلکس شش وجهی  EDDHA و اندازه حلقه های حاصله، این دو ایزومر اخیر نمی توانند با آهن کمپلکس داده و بالطبع نقش کود ایفا کنند و لذا جهت بدست آوردن محصولی که محتوی ایزومر ارتو-ارتوی بیشتری باشد، ترکیب  EDDHMA به عنوان کلات جدید معرفی شد.

انواع کلاته کننده‌ها در کشاورزی

ترکیب EDDHMA نمونه اصلاح شده ترکیب Fe-EDDHA  می‌باشد که بر خلاف ترکیب  EDDHA در این ترکیب به غیر از ایزومر ارتو – ارتو امکان تشکیل ایزومرهای دیگر نیست اما نکته منفی در این محصول باقی مانده آن در طبیعت بود که حاصل آن در خاک و آب ترکیبات پاراکسول بود. مطابق اسناد و مدارک موجود، ترکیبات پاراکسول از نظر اثرات زیست تخریب پذیری در بدترین جایگاه قرار دارد و به عبارتی مسموم کننده و آلاینده بسیار خطرناک برای طبیعت می‌باشند.

همیار دشت آبرون 02188616460